Ledlamp

Geschreven op 18-01-2010 4:32 door RSN

Ledlamp

Een ledlamp is een vorm van solid state lighting (SSL), opgebouwd uit een groep van leds (licht-emitterende diodes). De karakteristieken van de toegepaste leds in de lamp bepalen samen met de stralingshoek de lichtstroom, lichtsterkte en kleurweergave.

Wit licht

Wit licht in ledlampen werd oorspronkelijk gemaakt door met behulp van een UV-led een fluorescerende laag (‘fosfor’) te belichten. Inmiddels zijn er ook varianten die direct wit licht uitstralen. Om zacht wit licht te krijgen worden weer andere stoffen gebruikt die een warm-witte kleur emitteren, zoals goud.

Model

Ledlampen komen in verschillende modellen voor waaronder de vorm van een gewone gloeilamp met eventueel een grote Edison-fitting (E27). Er zijn ook andere modellen met een kleine Edison-fitting (E14), GU5.3-steekvoet (bipin voet) of GU10-bajonetvoet.

Bij ledlampen zijn de lichtstroom (in lumen), de lichtsterkte (in candela) en de stralingshoek (in graden) gerelateerd.
[bewerken] Stralingshoek

Bij een kleinere stralingshoek wordt de lichtsterkte (helderheid) groter terwijl de lichtstroom (hoeveelheid licht) niet verandert.

Bijvoorbeeld: een 4000 mcd 30° led straalt net zoveel licht af als een 1000 mcd 15° led. De stralingshoek is gehalveerd in zowel de breedte als de hoogte, de lichtsterkte is daarmee viermaal zo sterk. Zie ook MR16.

Lichtstroom

Lichtstroom is een maat voor de hoeveelheid energie die een lichtbron in alle richtingen uitzendt. De eenheid van lichtstroom is de lumen. De lichtstroom van een gloeilamp van 40 watt is b.v. 300 lm .

Lichtsterkte

De verlichtingssterkte van een lichtbron is de hoeveelheid licht die de bron afgeeft. Deze wordt voor leds uitgedrukt in millicandela (mcd). 1000 millicandela is gelijk aan 1 candela. De lichtsterkte is b.v. 590.000 mcd.

Voordelen

Levensduur

Een ledlamp kan theoretisch ongeveer 50.000 branduren meegaan (een normale gloeilamp werkt gemiddeld 1.000 branduren, een spaarlamp tussen de 5.000 en 10.000 branduren afhankelijk van het merk). In de praktijk blijkt een ledlamp 20.000 tot 40.000 branduren mee te gaan, vooral de eerdere modellen uit 2005-2007 kennen vroegtijdig uitval, anno 2009 zijn deze kinderziektes zo goed als verholpen. De lichtterugval in de lichtopbrengst over de gehele termijn is minder dan 30%. Een ledlamp wordt nauwelijks warm en is tril- en schokbestendig. Daarentegen kunnen de gloei- en spaarlamp de warmte die ze genereren verdragen, dit in tegenstelling van de ledlamp die niet tegen te hoge temperaturen kan. Dit is de reden dat momenteel verkrijgbare ledlampen die equivalent zijn aan bijv. de 60W gloeilamp altijd een aluminium koellichaam hebben om de warmte van de leds af te leiden. Een ledlamp kan goed tegen snel in- en uitschakelen. Ledlampen konden tot voor kort niet gedimd worden, maar de eerste dimbare modellen zijn inmiddels op de markt.

Energieverbruik

De huidige ledlamp geeft zo’n 50% van z’n opgenomen energie af in licht. Bij een spaarlamp is dit zo’n 35% en bij een gloeilamp 10%. De rest wordt afgegeven in warmte aan de omgeving.

Inschakeltijd

Bij een spaarlamp kan het 10 tot 50 seconden duren voordat de lamp de volledige lichtopbrengst geeft. Ledlampen hebben hiervoor slechts één seconde nodig.

Ledlampen voor in de auto

Naast ledlampen voor in huis zijn er tegenwoordig ook led-vervangingslampen voor in de auto. Ook deze gaan vele malen langer mee en worden niet warm.

Ledlampen in auto’s verhogen daarnaast de veiligheid in het verkeer: de kans op een kapotte lamp is vele malen kleiner. [5]

Nadelen

Ledlampen zijn duur in aanschaf. Ze verdienen zichzelf gelukkig wel binnen een paar jaar terug.

Ledlampen produceren nogal fel licht en het wordt daarom ook afgeraden om direct in een ledlamp te kijken.

Ook hadden ledlampen enkele jaren geleden een kleinere stralingshoek, waardoor ze ongeschikter werden bevonden om bijvoorbeeld een hele ruimte te verlichten. Tegenwoordig zijn er volop ledlampen te koop met een stralingshoek van 360°.

Het grootste nadeel van ledlampen is ongetwijfeld de kleurtemperatuur; deze werd als koud en niet sfeervol bevonden. Tegenwoordig (medio 2009) zijn er wel warm witte en extra warm witte ledlampen verkrijgbaar. Let dus bij aanschaf op de kleur temperatuur. 2600-2800K is extra warm-wit zoals een gloeilamp of halogeen spot. 2800-3200K is normaal warm-wit zoals een goedkope spaarlamp. 3200-4000K is neutraal wit zoals op het kantoor en in winkels. 4000K en hoger is koud-wit: zoals een TL buis.

Ook de kleurweergave-index, die aangeeft of alle kleuren -bij verlichting door een lichtbron- op een natuurlijke manier worden weergegeven is bij ledlampen nog niet altijd optimaal, er zijn veel goedkope lampen op de markt met een incompleet kleuren spectrum. Voor de acceptatie van ledverlichting bij gebruik binnenshuis is dit een belangrijke factor.
[bewerken] Onderzoek

Met nano-imprint lithography wordt het lichtgevende oppervlak van het polymeer vergroot. Er wordt onderzoek gedaan naar het verhogen van het productietempo.[6]

Toekomst

Dankzij de lage kosten en lange levensduur zullen ledlampen in de nabije toekomst waarschijnlijk veel van de andere lampsoorten gaan vervangen. Anno 2009 kunnen ledlampen de minder zware types halogeenlampen, gloeilampen en TL-lampen vervangen zonder verlies in lichtopbrengst en in lichtkleur. In de komende jaren zullen ook zware lampen (meer dan 60 watt) vervangen kunnen worden door ledlampen.

Steeds meer steden gaan over op ledverlichting. De besparingen op energie en onderhoud zorgen er met de huidige generatie ledlampen voor dat investeringen snel kunnen worden terugverdiend. Amersfoort, Breda en Kampen zijn enkele voorbeelden maar ook een wereldstad als Rome.[7]



Login om dit wiki-artikel aan te vullen of te wijzigen. Ben je nog niet geregistreerd? Meld je aan!

Tags:
lamp, Led

Revisies:

Er zijn geen revisies voor dit artikel.





Artikelen op autoblog.nl