Geschiedenis

Simca begon in 1934 met het in licentie produceren van Fiat’s zodat er geen invoerrechten hoefden te worden betaald. De eerste echte Simca ontstond in 1951. Deze Simca Aronde was een groot succes. Simca nam in 1951 de Franse vrachtwagenfabrikant Unic over. In 1954 volgde de (Mat)Ford-fabriek in Poissy, en in 1958 werd het merk Talbot-Lago overgenomen. Simca concentreerde de productie in Poissy, en verkocht de fabriek in Nanterre aan Citroën. Het Amerikaanse autoconcern Chrysler, dat in 1957 al een 15% aandeel in Simca had genomen, nam in 1963 een meerderheidsaandeel in het merk. Het beeldlogo van Simca, een zwaluw, werd in 1967 vervangen door de vijfpuntige pentastar van Chrysler en in 1970 werd het concern geheel door Chrysler ingelijfd. Het bedrijf heette vanaf toen Chrysler France.

De jaren ’70 boden in de kleinere middenklasse de Simca 1100, samen met de Renault 16 één van de eerste werkelijke hatchbacks op de markt. In de grotere middenklasse was er de Simca 1300/1500, opgevolgd door de 1301/1501. Dit waren grote sedans of stationwagons (break genoemd).

Het totale productieaantal voor Simca 1300/1500 en 1301/1501 was 1.342.889 stuks, waarvan 605.815 van het type 1301 en 236.263 van het type 1500.

In deze tijd had Simca ook een fabriek in Nederland: de fabriek van Nekaf werd gebruikt om onder andere de 1000 en 1100 te produceren.

In de jaren ’70 raakte het Amerikaanse moederconcern Chrysler in de problemen. De eerste Chrysler-Simca, de 1307/1308-serie, een sportief gelijnde en snelle, maar ook uitzonderlijk ruime en praktische hatchback, werd Auto van het jaar 1976, al gauw gevolgd door de opvolger van de 1100, de Horizon, die het eveneens tot Auto van het jaar bracht (in 1978). Beide wagens waren populair, mede omdat met de oude (destijds) typisch Franse kwaliteitsproblemen – roest, en startproblemen – hard was afgerekend: ze waren eigenlijk probleemloos.

Omdat de financiële problemen mede door de economische situatie van die dagen niet werkelijk konden worden opgelost, bleef de 1000 zonder opvolger, wat de positie van het merk zwaar aantastte; andere merken hadden inmiddels wel een moderne kleine auto ontwikkeld.

Op 10 mei 1978 nam PSA (moederbedrijf van Peugeot en Citroën) Chrysler France over voor 1 dollar. Het merk Simca werd op 1 januari 1980 omgedoopt naar Talbot. Dit was een oude merknaam, die zowel in Frankrijk genade vond, als in het Verenigd Koninkrijk.

Twee ontwikkelingen deden Simca/Talbot tenslotte de das om. De inmiddels geproduceerde opvolger van de Simca 1000, de Talbot Samba, was een rechtstreekse kopie van de Peugeot 104. Dit weerhield veel mensen ervan deze auto te kopen; zij kochten liever het origineel. Bovendien had de ontwikkeling van de Tagora veel geld gekost, maar het model verkocht vrijwel niet. De leiding van Peugeot besloot daarom het merk Talbot te laten uitdoven. De nieuwe middenklasser van Talbot, de Talbot Arizona, werd als Peugeot 309 uitgebracht.

In het Verenigd Koninkrijk werd de merknaam nog tot 1992 gehandhaafd voor de Talbot Express, een bestelwagen van Peugeot die ook als Peugeot J5, Fiat Ducato I, en Citroën C25 werd geproduceerd.

De huidige Fiat Panda biedt ruimte aan vijf personen en 230 liter bagageruimte (met neergeklapte achterbank 780 liter). De compacte vijfdeurs hatchback is leverbaar met benzinemotoren waarvan de vermogens oplopen van 60 tot 100 pk. Ook is er een Panda Natural Power die naast benzine ook aardgas als brandstof gebruikt. De aardgastanks zijn volledig in de bodem weggewerkt waardoor dezelfde bagageruimte beschikbaar is. In het buitenland is de Panda ook met diesel- en LPG motoren leverbaar.

Maserati is van oudsher het chiquere broertje van (vroegere) concurrent Ferrari. Het Modenese merk heeft een langere historie dan Ferrari en bouwde in de loop der jaren iets meer ingetogen modellen. De jaren tachtig waren een dieptepunt in de historie, want na een lange periode van bijzonder fraai gelijnde koetswerken was de vraag drastisch gedaald. De financiële positie was eind jaren zestig al erg zwak en een samenwerkingsovereenkomst met Citroën moest uitkomst bieden. Het resulteerde onder meer in de Citroën SM met Maserati-motor. De oliecrisis van begin jaren zeventig en de algehele misère betekende een einde hiervan, waarna Maserati halverwege de jaren zeventig werd overgenomen door sportwagenfabrikant De Tomaso. De periode van fraaie, grote sportauto?s kwam daarmee voor Maserati ten einde. Men bracht de kleine Biturbo op de markt en borduurde bijna twee decennia voort op dat model met talloze varianten.

Sinds 1993 is Maserati eigendom van Fiat en werd onder de hoede van Ferrari gebracht. Eind jaren negentig introduceerde men weer een model dat de naam Maserati waardig was en waarmee men de markt net onder die van Ferrari bediende. Een vijfde en fraai gelijnde Quattroporte vulde het programma goed aan. De komst van de GranTurismo begin 2007 was een terugkeer naar de roemruchte coupé’s van voor 1980 met stijlelementen die teruggrijpen naar de jaren vijftig. Dat blijkt onder meer uit het front, dat later ook model stond voor de facelift van de Quattroporte in 2008. Met de introductie van de open versie van de GranTurismo is het programma momenteel up-to-date. De naam die men voor de bijzonder fraaie auto is gekozen is ietsje origineler: GranCabrio.

Geschiedenis

Het begon toen Vincenzo Lancia besloot om een motorbedrijf te starten. Hij nam zijn partner Claudio Fogolin, die hij bij FIAT had ontmoet, mee. Hun eerste auto, de Alpha, was in september 1907 klaar. De Alpha werd kort daarop opgevolgd door de Di-Alpha. Deze had zes cilinders en er zijn er maar 23 van gemaakt. Vervolgens werden er in korte tijd de Lancia Beta, Gamma en Delta uitgebracht. In 1913 werd de Eta gemaakt met elektrische lichten als optie.

Er waren in de Eerste Wereldoorlog nog meer auto’s gemaakt die gebruikt werden door het leger. Ook in deze periode werd het logo ontworpen door hertog Carlo Biscaretti di Ruffia. Het moest een stuur voorstellen. Na de oorlog werd de Kappa in productie genomen en werd er een prototype van een auto met V12-motor gemaakt. Deze is nooit in productie genomen omdat dat te duur was. Lancia ging wel vaker een V-motor gebruiken. Daarna kwam de DiKappa en de TriKappa. Deze auto’s waren erg duur en dus alleen voor de rijken. In 1922 maakt Vincenzo dan de beroemde Lambda. De Lambda was een zeer lichte auto met een kleine V4-motor en onafhankelijke wielophanging. Er zijn 13.000 exemplaren gebouwd in negen series.

De Lambda werd opgevolgd door de DiLambda. Vervolgens, in 1933, kwam Lancia met hun eerste kleine familie-auto: de Augusta. Het was de eerste sedan en tevens de eerste gesloten auto. Later ontwikkelde Lancia de Aprilia, een van de eerste auto’s met onafhankelijk geveerde wielen. De Aprilia was niet erg snel maar stuurde wel goed en was comfortabel. De Astura kwam daarna als opvolger van de Dilambda. De Astura had een V8-motor en kon een snelheid behalen van 125 km/h. Een kleiner model daarvan, de Artena werd ook gemaakt.

Na de oorlog werd er een nieuw model gemaakt door Lancia. Ook was Gianni Lancia – een van de twee zonen van Vincenzo Lancia – de baas geworden van Lancia. Lancia had Vittorio Jano gevraagd of hij een model wou ontwerpen. Jano ontwierp toen de Aurelia. De Aurelia had een V6-motor met een inhoud van 1754 cc. Een jaar later ontwierp Pininfarina de GT Coupé en de GT Spyder. Lancia ging zich meer op de racewereld toespitsen maar ondanks de successen ging het steeds slechter met Lancia. Toch ging het merk in de Formule 1 racen met auto’s van Jano. Ze hadden zelfs de beste rijder van toen, Alberto Ascari. Maar omdat hij al snel overleed door een crash was het afgelopen met Lancia in de Formule 1.

In 1964 kwamen de Flavia die was ontwikkeld door Dr. Fessia die van Fiat kwam, de Fulvia die in de plaats van de kleine Appia en de Flaminia. De Flavia en de Fulvia zijn nu de beroemdste Lancia’s. In 1964 verkocht Lancia 30.000 auto’s. Later in de jaren 1960 ging het bedrijf naar de Verenigde Staten met de nieuwe Beta. Ook werd Lancia overgenomen door Fiat. Daardoor kon Lancia veel meer auto’s maken in de fabrieken van Fiat. Zo verschenen de Beta Coupé, de Beta Spyder en de Beta HPE. Ook werd de Stratos gemaakt.

In de jaren tachtig werkte Lancia nauw samen met het Zweedse Saab. De Lancia Delta werd als Saab 600 verkocht in Zweden en de Lancia Thema, Alfa Romeo 164, Saab 9000 en Fiat Croma stonden op hetzelfde onderstel.

Delta

Het was al langer bekend dat er een nieuwe Delta zou komen en eind 2006 was al de concept verschenen. Het uiteindelijke productiemodel wijkt daar weinig vanaf en dat is geen schande. Het is een fraai ogend model met een geheel eigen stijl, precies zoals we van Lancia verwachten. De introductie ervan heeft er dan ook voor gezorgd dat de verkoopaantallen gestegen zijn in een dalende markt.

Het Lanciaprogramma is overigens niet groter geworden, want inmiddels is de grote Thesis uit productie genomen, zonder dat er op dit moment een opvolger van is. De vraag naar deze auto was minimaal, mede door het controversiële uiterlijk waar kopers in deze klasse helaas niet op zitten te wachten. De kleine modellen van Lancia hebben ook een eigenzinnig uiterlijk, maar dat is in deze klasse een minder groot probleem. Deze Ypsilon en Musa zijn in Nederland overigens ook geen kaskrakers, maar dat is in Italië gelukkig niet het geval. Aan de bovenzijde van het gamma heeft met ook nog steeds de ruimteauto Phedra, maar dat model loopt wel op zijn laatste benen. Het wachten is op langverwachte coupé’s en cabriolets, want daar was Lancia jarenlang bekend om. De in 2009 overgenomen fabriek van Bertone krijgt als bestemming de bouw van nicheproducten van het Fiatconcern, dus er gloort hoop aan de horizon.

Marktaandeel (NL)

0,11 % (2002); 0,13 % (2003); 0,19 % (2004); 0,15 % (2005); 0,14 % (2006); 0,15 % (2007); 0,16 %
(2008); 0,24 % (1e helft 2009)

Geschiedenis

In 1899 werd in Turijn de Società Anonima Fabbrica Italiana Automobili Torino opgericht, op initiatief van Giovanni Agnelli. Hij werd in 1902 algemeen directeur van de firma. In 1900 rolden de eerste 24 auto’s van de band in de fabriek in Corso Dante, waaronder de 3/12HP. Het Fiat-logo werd in 1904 door Biscaretti ontworpen.

Al vroeg was Fiat met succes actief in autoraces. In 1902 won Vincenzo Lancia de Sassi Superga met een 24HP. Ook Agnelli zelf was actief als coureur, hij reed de tweede tour van Italië. In 1907 won Felice Nazzaro de Grand Prix de France in een 130HP, met een gemiddelde snelheid van 113,612 km/uur.

In 1908 werd Fiat actief in de Verenigde Staten, waar de Fiat Automobile Co. werd opgericht. Daarnaast werd het assortiment uitgebreid naar trams, vrachtwagens en schepen. Fiat begon met het toepassen van cardanaandrijving, een techniek waarop het bedrijf het patent bezit.

Fiat Auto is momenteel een van de meest innovatieve automerken, met zeer veel patenten. Denk hierbij aan: dubbele bovenliggende nokkenas (Dr. Lampredi), distributieriem (Dr. Lampredi), directe diesel inspuiting (voor het eerst in Fiat Croma 1987), directe benzine inspuiting (2005 Fiat Power Train), schakelen zonder koppelingspedaal (f1 ferrari 1987, later in Alfa Romeo en Fiat Stilo) etc.

In 1979 werd de autodivisie van Fiat ondergebracht in een apart bedrijf, waarin de merken Fiat, Abarth, Lancia, Autobianchi en Ferrari samenwerkten. Het bedrijf werd later uitgebreid met de acquisitie van Alfa Romeo (1984) en Maserati (in 1993).

Fiat bracht in de jaren tachtig de modellen Panda, Uno en Tipo uit, in de jaren 90 gevolgd door Tempra, Croma, Cinquecento, Punto, Ulysse, Barchetta, Bravo, Brava, Marea en Palio. De Fiat Uno, Tipo, Punto en Bravo werden auto van het jaar. De Fiat Coupé werd ontworpen door Pininfarina.

In 1996 werd Agnelli jr. erevoorzitter van de raad van bestuur. Hij werd als CEO opgevolgd door Cesare Romiti. Ter ere van het 100-jarig bestaan in 1999 werd het logo gemoderniseerd. De Fiat Seicento en de Multipla werden als laatste modellen in de 20e eeuw geïntroduceerd. Vooral het laatstgenoemde model werd met gemengde gevoelens ontvangen, vanwege de bijzonder vormgeving, en de drie zitplaatsen voorin.

Modellen

Tegenwoordig speelt de 500 een grote rol. Die auto is relatief duur, omdat Fiat dit model, net als BMW met de Mini, als een premiumproduct in de markt heeft gezet. Dat betekent dat er per stuk relatief veel aan verdiend wordt. De grotere Panda is veel goedkoper en doet het mede daardoor ook nog steeds behoorlijk in de verkopen. Daarnaast is de Punto een belangrijk model, dat in 2009 na vier jaar een ingrijpende facelift kreeg en verder met de toevoeging Evo is uitgerust. De overige modellen spelen een veel bescheidener rol, want de slogan “Fiat, groot in kleine auto’s” impliceert nog steeds “klein in grote auto’s”. De Bravo is de middenklasser in het C-segment en biedt weinig concurrentie aan modellen als de Volkswagen Golf. Nog minder aanhang heeft de Croma, die ondanks zijn bescheiden prijs en rijke uitrusting nauwelijks verkocht wordt. Daarnaast biedt Fiat de kleine Sedici suv, die dit jaar een facelift kreeg, en de ruimteauto?s Qubo en Doblo. Het wordt weer eens tijd om de traditie van fraaie coupé’s en roadsters voort te zetten. Fiat heeft carrosseriebedrijf Bertone overgenomen en er is sprake van dat de productiefaciliteiten daarvan voor de bouw van dit soort nicheproducten wordt gebruikt. Overigens kan Fiat de liefhebbers van grotere en exclusievere auto’s doorverwijzen naar één van haar andere merken. Voor het middensegment bieden Alfa Romeo en Lancia een ruim aanbod fraaie auto’s, terwijl de meest veeleisende klanten natuurlijk terecht kunnen bij Maserati en Ferrari.

Marktaandeel (NL)

3,51 % (2002); 3,18 % (2003); 3,90 % (2004); 2,99 % (2005); 3,58 % (2006); 3,78 % (2007); 4,30 % (2008); 4,56% (1e helft 2009)

A.L.F.A.

Origineel was het bedrijf bekend onder de naam A.L.F.A., deze afkorting staat voor Anonima Lombarda Fabbrica Automobili. In het Nederlands betekent dit Particuliere Lombard Automobielfabriek.

Oprichting

Alfa Romeo komt voort uit de Società Anonima Italiana Darracq. Dit bedrijf was opgericht door de Franse automobielfabriek van Alexandre Darracq samen met een aantal Italiaanse investeerders. De 1910 A.L.F.A. 24HP was de eerste auto die het merk zelf heeft gemaakt.

Overname door Fiat S.p.A.

Na financiële problemen bij Alfa Romeo in de jaren ’70 kocht de Fiat groep zich in 1986 in. Fiat bracht het merk onder in Alfa Lancia Industriale S.p.A. voor het produceren van Alfa Romeo’s en Lancia’s.

Technologie

Alfa Romeo is er vaak snel bij geweest met het toepassen van nieuwe technologie. Een korte lijst van innovaties:

• DOHC (1914 Grand Prix auto, jaren ’20 6C)
• Mechanische variabele kleptiming (Duetto/Spider)
• Schijfremmen op alle wielen (Giulia 105)
• Kunststof radiatortank (Giulia 105)
• Transaxle (Alfetta 2000, GTV)
• Elektrische variabele klepbediening (Alfetta)
• Gerobotiseerde versnellingsbak (156 selespeed)
• Commonrail dieselmotor (156)
• Multiair – elektro-hydraulische variabele klepbediening (MiTo)

Modellen

Alfa Romeo heeft als sportief merk als vanouds een breed scala aan sportieve modellen waaronder natuurlijk coupé’s en cabrio’s. Van de eerste zijn zelfs drie modellen leverbaar: de GT, Brera en 8C Competizione. Van de laatste twee zijn ook open uitvoeringen leverbaar onder de benamingen Spider respectievelijk 8C Spider. De 8C is overigens een auto die je meer bij een merk als Maserati zou verwachten en daar is hij technisch dan ook verwant mee. Bovendien is het totale aantal te produceren auto’s gelimiteerd. De overige modellen zijn gewone gezinsauto’s, maar traditiegetrouw fraai vormgegeven en met een sportieve inslag. De 147 wordt binnenkort vervangen, terwijl het hart van het gamma wordt gevormd door de robuuste 159 die ook als stationcar leverbaar is. Het wachten is al een tijdje op een model boven de 159, die de reeds uit productie genomen 166 gaat vervangen. Er zijn al tekeningen uitgelekt van dat model, dat een behoorlijke dosis kenmerken van de Maserati Quattroporte lijkt te krijgen.

Autosport

Alfa Romeo is altijd prominent aanwezig geweest in de autosport. Al in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw behaalde het merk successen in races als de Targa Florio, Mille Miglia en Le Mans. Het allereerste officiële Formule 1 kampioenschap in 1950 werd gewonnen door Nino Farina in een Alfa. Tegenwoordig is Alfa Romeo actief in verschillende toerwagenklasses en zijn er plannen om met de 8C Competizione in de Le Mans GT2 klasse deel te nemen.

2009

Het jaar 2009 is niet het meest succesrijke jaar voor Alfa Romeo Nederland, mede door de perikelen rond en het beëindigen van het importschap van Kroymans na het faillissement. De verkoop van de belangrijke nieuwe Mito hadden daarmee geen goede start, hoewel het aan het eind van het jaar een stukje beter lijkt te gaan. Inmiddels is er een nieuw importschap en is een belangrijk nieuw model ter vervanging van de 147 aangekondigd.

Marktaandeel (NL)

1,20 % (2002); 0,96 % (2003); 0,90 % (2004); 0,68 % (2005); 0,88 % (2006); 0,89 % 2007; 0,63 % (2008); 0,36 % (1e helft 2009)

In 2007 is Abarth terug van weggeweest en heeft als Abarth & C. Spa zijn zetel ingenomen in de oude Mirafiori-Fiatfabriek in Turijn, in welk monument al jaren de meest uiteenlopende activiteiten plaatsvinden. De helaas opgeheven Autosalone vond hier tot 2000 een fraai onderkomen. Voor Abarth zijn hier productie-, ontwerp- en managementactiviteiten ondergebracht. Een aantal geselecteerde Fiatdealers is vertegenwoordiger van het beroemde tuning-merk.

Na de 2e wereldoorlog, vooral in de heropleving rond de jaren ’50, kwamen ook contracten met merken als MG en Bristol. Ook Alfa Romeo was een zeer belangrijk zakenpartner van Bertone, zo tekende Bertone voor 3 Alfa conceptwagens; de Berlinetta, de Aerodinamica en de tecnica, stuk voor stuk prachtige concepts.

Enkele jaren later werden vooral GT-achtige auto’s populair, denk aan de Alfa Romeo 2600 Sprint, de Ferrari 250 GT, de Aston Martin DB4 GT en de Maserati 5000 GT, stuk voor stuk getekend door het designhuis Bertone.

De productiecapaciteit van Bertone nam door de jaren heen serieus toe en Bertone ontwikkelde nog modellen voor o.a. Ferrari, Lamborghini, Alfa Romeo, Fiat, Lancia, Volvo, BMW, General Motors, Citroën…

Nu bestaat Bertone uit 4 bedrijfseenheden:

• Stile Bertone (een Design huis)
• Bertone Engineering (zij doen aan onderzoek en ontwikkeling)
• Carrozzeria Bertone ( productie van carrosserieën)
• Bertone Glass

In 2008 zat het bedrijf op het randje van het faillisement, maar Fiat kocht een deel van Bertone op, zodat het Italiaanse bedrijf voort kon bestaan.

In 2009 heeft Bertone nog een eigen wagen ontworpen, de Bertone Mantide, deze auto is getekend voor 1 klant en de auto is technisch gebaseerd op de Chevrolet Corvette ZR-1, en die wagen heeft een ongelofelijk design, er worden geen specificaties gegeven over de Mantide, maar er word gezegd dat de Mantide zijn geestelijke vader, de ZR-1 met gemak achter laat!

De geschiedenis leeft dus voort, dankzij een merk dat door de jaren heen gerespecteerd word door zijn design.

Belangrijke modellen

   * 1934: Alfa Romeo 6C 2300
   * 1936: Fiat 1500

Franco Scaglione: (1952-1959)

   * 1953: Arnolt-Bristol 404
   * 1953: Alfa Romeo B.A.T. 5
   * 1954: Alfa Romeo B.A.T. 7
   * 1954: Aston Martin DB2/4
   * 1955: Alfa Romeo B.A.T. 9
   * 1954: Alfa Romeo Giulietta

Giorgetto Giugiaro: (1959-1965)

   * 1961: BMW 3200 CS
   * 1961: Aston Martin DB4 GT Jet
   * 1962: Ferrari 250 GT Berlinetta Lusso
   * 1962: Alfa Romeo Giulia Sprint
   * 1962: Alfa Romeo 2600 Sprint

Marcello Gandini: (1965-1980)

   * 1966: Lamborghini Miura
   * 1967: Alfa Romeo Montreal
   * 1972: Lamborghini Countach
   * 1974: Lancia Stratos
   * 1975: Volkswagen Polo
   * 1978: Alfa Romeo Alfetta
   * 1982: Citroën BX

Onbeked (1982-heden)

   * 1989: Citroën XM
   * 1991: Citroën ZX
   * 1993: Citroën Xantia
   * 1996: Scania Trucks
   * 2000: Opel Astra Cabrio/Coupe
   * 2004: Alfa Romeo GT

De 500 Nuova was volgens een nieuw concept gebouwd, de auto was zo ontworpen dat er zo min mogelijk materiaal en energie nodig was voor de productie. Zo kon Fiat de auto goedkoop houden. Door de summiere uitrusting van de auto kwamen de verkopen in het begin echter maar moeilijk op gang. De auto was zo kaal gehouden om genoeg markt voor de Fiat 600 te behouden. Later is de auto wel aangeslagen, er zijn 3,5 miljoen exemplaren van gemaakt tot de productie stopte in 1975.

Precies 50 jaar na de lancering van de 500 Nuova komt Fiat in 2007 met een retroversie van dit model. De 2007 Fiat 500 deelt een aantal uiterlijke kenmerken met de 500 Nuova, maar heeft de motor voorin in plaats van achterin en heeft eveneens voorwielaandrijving gekregen, in plaats van achterwielaandrijving. De 500 Nuova blijft een gewilde klassieker.

Introductie

Bij de introductie werd de Fiat 124 aan een parachute uit een vliegtuig geworpen. De auto maakte meteen naam, won de European Car of the Year award, en werd geroemd om zijn ruimte en rij-eigenschappen. De Fiat beschikte over moderne techniek voor die tijd. Er waren rondom schijfremmen aanwezig, de auto had achter ook spiraalveren en was zeer licht.

Motoren

De verschillende motoren en bouwjaren van de Fiat 124:

• 1200 (1197cc), 60-66pk (44-49kW) (1966-1974)
• 1400 (1438cc), 70-75pk (51-55kW) (1968-1974)
• 1400 Special T (Twincam)(1438cc), 80pk (59kW) (1968-1972)
• 1600 Special T (Twincam)(1592cc), 95pk (70kW) (1973-1974)
• Abarth Rally (Twincam)(1756cc), 128pk (94kW) (1972-1973)